به گزارش سلامت نیوز به نقل از اطلاعات، سیاستهای تشویقی و استفاده از تجهیزات کاهنده در کنار مکانیزمهای تعرفهای میتواند موجب کاهش مصرف آب بشود
فصل گرم تابستان تا کمتر از ۱۵ روز دیگر از راه میرسد و انتظار می رود مصارف آب کشور در تمامی بخشهای کشاورزی، صنعتی، خدماتی و خانگی به نحو محسوسی افزایش یابد. این درحالیاست که با وجود بارشهای نسبتاً مطلوب بهاره در برخی از حوضههای آبریز، اما میزان بارشهای دریافتی در اطراف کلانشهرهای پرجمعیتی نظیر تهران و کرج بسیار کمتر از حد طبیعی است.
گزارش آماری روز سهشنبه وزارت نیرو از وضعیت بارشهای جوی کشور نشان میدهد از ابتدای سال آبی جاری (اول مهر ۱۴۰۴) تاکنون بهطور میانگین ۱۲۸.۹ میلیمتر بارندگی در سطح کشور ثبت شده ولی میزان پراکندگی این بارشها در همه استانها یکنواخت نبوده است، به گونهای که در استانهایی نظیر تهران، البرز، مرکزی و خراسان رضوی همچنان با چالشهای کم آبی روبرو هستیم.
از سوی دیگر با وجود آنکه بارشهای اخیر موجب افزایش میزان ذخایر سدها شده است و به ظاهر شاهد پرشدگی آنها هستیم، اماهمچنان در حوضه پایین دست همان سدها میزان بارندگیهای جوی نسبت به متوسط دهساله با کاهش یا نوسان روبروست. این مساله اطمینان از تأمین آب برای مصارف تابستانی را با تردید روبرو می کند.
این وضعیت عدم اطمینان در حوضه آبریز تهران و البرز که حدود ۲۳ درصد جمعیت مصرف کننده کشور را در خود جای داده اند، بیشتر نمود دارد، اما در استان خراسان رضوی هم که دومین حوزه جمعیتی کشور محسوب می شود، وضعیت منابع آب و مخازن سدها مطلوب نیست.
موجودی مخازن
در حوضه آبریز استانهای تهران و البرز ۵ سد بزرگ بخش اصلی تأمین آب شرب منطقه را به عهده دارند که بر اساس آمار جدید وضعیت موجودی مخازن همه آنها مطلوب نیست.
هم اینک سد امیرکبیر با موجودی ۱۳۰ میلیون مترمکعب و ۸۲ درصد پرشدگی، اگرچه در این دوره از سال حدود ۷۵ درصد نسبت به سال گذشته افزایش ورودی آب دارد، اما بارشهای دریافتی آن تا امروز نسبت به متوسط ۱۰ سال گذشته ۱۵ درصد کاهش را نشان میدهد.
سد طالقان هم با ۲۱۱ میلیون مترمکعب موجودی و ۵۰ درصد پرشدگی، با کاهش ۶ درصدی نسبت به سال گذشته و ۳۶ درصدی نسبت به متوسط دهساله همراه بوده است.
سد لتیان نیز با ۶۸ میلیون مترمکعب موجودی و ۹۰ درصد پرشدگی، رشد ۲۹ درصدی نسبت به سال گذشته و ۵ درصدی نسبت به متوسط دهساله را ثبت کرده است.
همچنین سد ماملو با ۴۰ میلیون مترمکعب موجودی و ۱۶ درصد پرشدگی، ۴۲ درصد نسبت به سال قبل رشد کرده، اما با افت شدید ۷۲ درصدی نسبت به متوسط دهساله روبروست؛ سد لار نیز با ۸۲ میلیون مترمکعب موجودی و ۹ درصد پرشدگی، تنها سه درصد نسبت به سال گذشته رشد داشته و ۴۳ درصد نسبت به متوسط دهساله کاهش نشان میدهد.
در استان خراسان رضوی هم ، سد دوستی با ۶۳ میلیون مترمکعب موجودی و پنج درصد پرشدگی، با کاهش ۳۵ درصدی نسبت به سال گذشته و ۸۵ درصدی نسبت به متوسط دهساله مواجه شده است و در وضعیت بحرانی قراردارد.
سد طرق نیز با چهار میلیون مترمکعب موجودی و ۱۱ درصد پرشدگی، کاهش ۲۲ درصدی نسبت به سال قبل و ۷۶ درصدی نسبت به متوسط دهساله را ثبت کرده که این سد را در شرایط بحرانی قرارداده است.
فریب بارشهای بهاره را نخوریم
میزان بارندگیهای بهار امسال در برخی از استانها بالاتر از سطح طبیعی بود و همین مساله باعث شد تا مردم تصور کنند دوره خشکسالی و کم آبی به پایان رسیده است، اما واقعیت های آماری نشان میدهد که که هنوز بخش اعظم فلات ایران درگیر با کم آبی و خشکسالی است.
احد وظیفه رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در این زمینه به اطلاعات میگوید: اگرچه در سال آبی جاری در برخی استانها همچون ایلام، کرمان، هرمزگان و حوضه آبریز دریاچه ارومیه بارشهای مناسبی دریافت شد و به وضعیت طبیعی برگشتیم، با این حال در مناطقی همچون تهران و خراسان رضوی، همچنان شاهد تداوم خشکسالی هستیم.
وظیفه خاطرنشان میکند: موضوع منابع آب در کشور منطقهای است و به طور مثال کمبود آب در حوضه آبریز تهران ربطی به گیلان پربارش ندارد.
وی همچنین ادعاهای مطرح شده در فضای مجازی مبنی بر بازگشت ترسالی را رد کرد و آن را غیرواقعی و غیرعلمی برشمرد.
عبدالله فاضلی فارسانی معاون حفاظت و بهرهبرداری حوضه آبریز فلات مرکزی و شرقی کشور هم در همین رابطه به اطلاعات میگوید: این حوضه که حدود ۴۸ درصد مساحت ایران را شامل می شود و حدود ۳۸ تا ۴۰ درصد جمعیت کشور در آن اسکان دارند؛ کم آبترین حوضه آبریز کشور است.
به گفته وی کلانشهرهایی مانند تهران، کرج، قم و مشهد و همچنین شهرهایی مانند کرمان در همین حوضه قرار دارند.
فاضلی فارسانی با اشاره به تفاوت چشمگیر میان متوسط بارشهای کشور و وضعیت فلات مرکزی میافزاید: سرانه آب تجدیدپذیر کشور به طور متوسط حدود ۱۳۲۰ مترمکعب در سال است، اما این رقم در فلات مرکزی به حدود ۴۸۰ مترمکعب رسیده است؛ یعنی در نیمی از کشور، سرانه آب حدود۹۰۰ مترمکعبِ کمتر از میانگین کل کشور است و از این منظر، این حوضه در «عمق بحران» قرار دارد.
وی درباره بارندگیهای بهار امسال میگوید: اگرچه متوسط بارش کشور نسبت به سال گذشته رشد داشته، اما در حوضه فلات مرکزی، بارشها کمتر از متوسط بوده و سهم این حوضه از بارش ملی جبران نشده است، بنابراین نباید فریب بارشهای بهاره را بخوریم و تصور کنیم دوره
کم آبی و خشکسالی به پایان رسیده است.
راهکارهای مدیریتی
در این شرایط بهترین و کم هزینهترین راه مدیریت منابع موجود برای عبور از دوره گرم تابستان، صرفهجویی در انواع مصارف است.
کارشناسان معتقدند مدیریت مصرف آب
میتواند امنیت لازم برای عبور از تابستان امسال را بدون جیرهبندی یا محدودیت عرضه در شبکه تأمین کند.
این موضوع به راهبرد اصلی وزارت نیرو برای عبور از دوره پرمصرف تابستانه تبدیل شدهاست و استمرار مدیریت هوشمندانه منابع آب، در اولویت الگوهای مدیریتی این بخش قرار دارد.
کارشناسان معتقدند که با آموزش روشهای صرفهجویی می توان مردم را به همراهی با برنامه مدیریت مصرف تشویق کرد.
بدیهی است هرچه مشارکت مردم در این الگوی مدیریتی بیشتر باشد، میزان صرفه جویی آب افزایش خواهد یافت و دوره پرمصرف تابستانی را با آرامش بیشتری سپری خواهیم کرد.
محمد اسماعیل محسنینسب معاون خدمات مشترکین و درآمد شرکت آب و فاضلاب استان تهران در این زمینه بر استفاده از کاهندههای آب تاکید دارد. او میگوید: ما به دنبال تشویق مردم به استفاده از وسایل کاهنده مصرف آب هستیم. به عنوان نمونه، امسال یکمیلیون و ۵۰۰ هزار واحد مسکونی در پایتخت به تجهیزات کاهنده مصرف آب تجهیز خواهند شد که نقش قابل ملاحظه ای در صرفهجویی آن دارد.
به عقیده وی، استفاده از این تجهیزات میتواند مصرف آب مشترکان را به طور میانگین ۲۰ درصد کاهش دهد.
معاون خدمات مشترکین و درآمد آبفای استان تهران با اشاره به تجربه اجرای طرح نصب کاهندههای مصرف آب در سال گذشته، میگوید: کاهش مصرف با استفاده از تجهیزات کاهنده، یکی از راهکارهای موثر و کمهزینه مدیریت مصرف بوده است. تجربههای اجرایی نشان میدهد در برخی واحدهای مسکونی که روزانه حدود پنج هزار لیتر آب مصرف میکردند، پس از نصب تجهیزات کاهنده، میزان مصرف به کمتر از یکهزار لیتر در روز کاهش یافته است.
اما مردم چگونه میتوانند از تجهیزات کاهنده مصرف بهرهمند شوند؟ محسنینسب در این زمینه میگوید: مشترکان متقاضی میتوانند با سامانه ۱۲۲ تماس بگیرند و درخواست خود را ثبت کنند. هزینه نصب این تجهیزات رایگان است، ولی مبلغ خرید این تجهیزات که رقمی حدود یک میلیون تومان است، به صورت اقساط یکساله از طریق قبوض آب دریافت میشود.
معاون آبفای استان تهران با تاکید بر اهمیت مدیریت مصرف در ماههای گرم سال تصریح میکند: بازه زمانی خرداد تا پایان شهریور مهمترین دوره مدیریت مصرف آب است و هر میزان موفقیت در کنترل مصرف طی این ماهها، شرایط پایدارتری را برای تامین آب در پاییز و زمستان آینده رقم خواهد زد.
مدیریت مصرف کولرهای آبی
بررسی کارشناسان وزارت نیرو نشان می دهد که کولرهای آبی یکی از عوامل اصلی افزایش مصرف آب در تابستان هستند.
اغلب کولرهای آبی در ایران از سیستم های فنی قدیمی و تجهیزات فرسوده برخوردارند که مصرف روزانه اب را به شدت بالا می برند.
علی سید زاده سخنگوی آب و فاضلاب کشور در همین رابطه به اطلاعات میگوید: یک کولر آبی در اوج مصرف تابستان شبانهروز تا ۵۰۰ لیتر آب میبلعد، در حالی که استفاده از سایهبان کولر به تنهایی ۱۰ تا ۱۵ درصد در مصرف آن صرفهجویی ایجاد میکند.
به گفته وی علاوه بر کولرهای آبی باید به تنظیم مصارف خانگی در بخش استحمام و شستشوی ظرف نیز توجه کرد.
وی معتقد است استفاده از تجهیزاتی مانند سرشیرهای کاهنده که در انتهای شیرآلات نصب میشوند، سر دوشهای کممصرف حمام و فلاشتانکهای دو مرحلهای میتواند مصرف آب یک خانواده ایرانی را حداقل ۳۰ درصد کاهش دهد.
سخنگوی آبوفاضلاب کشور تأکید میکند: اگر بتوانیم شیرآلات و لوازم آببر منازل را به انواع تجهیزات کاهنده مجهز کنیم، هم در مصرف بهینه آب مؤثر بودهایم و هم کاهش قابل توجهی در هزینه قبوض آب خانوادهها ایجاد
میشود.
راهکار تشویقی
یکی دیگر از شیوه های مدیریت مصرف منابع آب، تشویق مردم به صرفه جویی است. در این بخش می توان با استفاده از شیوههای تعرفهای، مردم را به مصرف کمتر ترغیب کرد.
سید مسعود علویان صدر معاون برنامهریزی و امور اقتصادی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در همین رابطه میگوید: وزارت نیرو هرگز به دنبال گرانکردن آببهای مردم نیست، ولی مکانیزمهای قیمتی میتوانند مردم را به صرفهجویی تشویق کنند؛ ضمن آنکه عادلانهتر آن است که مشترکان کم مصرف آببهای کمتری نسبت به افراد پرمصرف بپردازند. به گزارش اطلاعات، هم اینک بالغ بر ۴۸ درصد مشترکان کشور در محدوده الگوی مصرف قرار دارند که متوسط نرخ فروش آب برای آنها حدود ۱۴۰۰ تومان برای هر مترمکعب است.
۴۶ درصد دیگر مشترکان نیز در محدود الگوی استاندارد تا دو برابر الگو قرار دارند که این افراد را می توان به صرفه جویی ترغیب کرد. اما ۵ درصد مابقی مشترکان آب در کشور که بیش از دو برابر الگوی استاندارد،مصرف دارند، باید از طریق شیوههای تعرفهای وادار به
صرفه جویی شوند.
معاون برنامهریزی و امور اقتصادی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در این رابطه تاکید میکند، باید از مشترکان خوشمصرف حمایت کنیم. به همین دلیل ساختار تعرفهها بهگونهای طراحی شده که فشار اصلی آب بها متوجه مشترکان بد مصرف باشد تا ضمن حفظ عدالت اجتماعی، زمینه مدیریت مصرف آب نیز فراهم شود.
علویان میگوید: در این شیوه، مشترکانی که بیش از الگوی استاندارد، آب مصرف کنند تا چند برابر بیشتر آب بها می پردازند.
نظر شما